Cùng chuyên gia Nhật Bản bàn về liêm chính học thuật kỷ nguyên số khi ứng dụng AI trong nghiên cứu

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra một chương mới cho giáo dục và nghiên cứu. Việc tìm kiếm tài liệu, phân tích dữ liệu hay xây dựng ý tưởng trở nên nhanh chóng hơn bao giờ hết. Song song với những cơ hội đó là một câu hỏi ngày càng được quan tâm trong giới học thuật: làm thế nào để tận dụng sức mạnh của AI mà vẫn giữ vững tư duy độc lập và các chuẩn mực liêm chính nghiên cứu?

Sáng ngày 12/8, Khoa Tiếng Anh đã tổ chức workshop “Leveraging AI for Research While Maintaining Academic Integrity” với sự đồng hành của Giáo sư Hiroyuki Obari - Khoa Global Business, Trường Đại học Globiz Professional (Nhật Bản).

Chương trình mang đến góc nhìn quốc tế về việc ứng dụng AI trong nghiên cứu, giảng dạy và học tập, đồng thời gợi mở những nguyên tắc quan trọng để sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm trong môi trường học thuật.

Nuôi dưỡng tư duy nghiên cứu có trách nhiệm trong kỷ nguyên AI

Tham dự workshop có PGS.TS. Phạm Huy Cường - Trưởng Khoa Tiếng Anh, PGS.TS. Dương Mỹ Thẩm - Phó Trưởng khoa, ThS. Nguyễn Đình Tuấn - Phó Trưởng khoa, ThS. Hoàng Thị Ngọc Hiền - Trợ lý Trưởng khoa cùng thầy cô là giảng viên các đơn vị trong Nhà trường, đặc biệt là nhiều học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh quan tâm theo dõi.

Khoa Tiếng Anh cảm ơn sự đồng hành và chia sẻ của Giáo sư Hiroyuki Obari

Trong phần mở đầu, Giáo sư Hiroyuki Obari đã phác họa bức tranh toàn cảnh về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và những thay đổi mà công nghệ này đang tạo ra đối với giáo dục đại học. Từ những tiến bộ gần đây của AI đến khái niệm Lighthouse Pedagogy - mô hình sư phạm lấy người học làm trung tâm trong kỷ nguyên số, diễn giả nhấn mạnh rằng AI không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành một phần của hoạt động học thuật hiện tại.

Theo Giáo sư, AI literacy là năng lực hiểu cách AI vận hành, nhận diện giới hạn của công nghệ và đưa ra những phán đoán có trách nhiệm khi ứng dụng vào nghiên cứu hay giảng dạy. Chính sự kết hợp giữa hiểu biết công nghệ và tư duy phản biện mới tạo nên một nhà nghiên cứu thích ứng tốt với bối cảnh học thuật mới.

AI có thể hỗ trợ nghiên cứu, nhưng không thể thay thế nhà nghiên cứu

Đi sâu vào chủ đề chính, Giáo sư giới thiệu nhiều phương thức ứng dụng AI trong quy trình nghiên cứu, từ tìm kiếm và tổng hợp tài liệu, xây dựng câu hỏi nghiên cứu, phân tích dữ liệu đến lập dàn ý, hiệu đính học thuật và chuẩn hóa trích dẫn. Những công cụ như NotebookLM cùng nhiều tình huống nghiên cứu thực tế được sử dụng để minh họa cách AI có thể trở thành một “trợ lý học thuật” hiệu quả nếu được khai thác đúng cách.

Bên cạnh đó, diễn giả cũng phân tích mặt còn lại của vấn đề. Nguy cơ sai lệch thông tin, hiện tượng hallucination và việc phụ thuộc quá mức vào AI có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cũng như độ tin cậy của một công trình nghiên cứu. Vì vậy, mọi dữ liệu do AI tạo ra đều cần được đối chiếu với tài liệu gốc, đồng thời người nghiên cứu phải minh bạch về phạm vi sử dụng AI theo quy định của từng tạp chí hoặc cơ sở đào tạo.

Điều cốt lõi là AI có thể hỗ trợ quy trình nhưng không thể thay thế tư duy của con người. Việc lựa chọn nền tảng lý thuyết, thiết kế phương pháp nghiên cứu, diễn giải kết quả, xây dựng lập luận và đưa ra kết luận khoa học vẫn là trách nhiệm của nhà nghiên cứu. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi phục vụ cho một quá trình tư duy độc lập và có kiểm chứng.

Workshop còn lồng ghép nhiều tình huống thảo luận và phiên hỏi - đáp, tạo cơ hội để giảng viên và học viên cao học trao đổi trực tiếp với diễn giả về những vấn đề đang gặp phải trong nghiên cứu và giảng dạy. Những câu chuyện thực tiễn từ môi trường học thuật quốc tế giúp người tham dự nhìn rõ hơn cách các trường đại học trên thế giới đang xây dựng chính sách và văn hóa sử dụng AI một cách minh bạch.

Chương trình góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và giảng dạy trong bối cảnh chuyển đổi số

Chương trình đã thành công mang đến nhiều kiến thức về các công cụ AI mới, gợi mở một triết lý quan trọng trong nghiên cứu hiện đại. Khi được đặt trong một quy trình có phản biện, kiểm chứng và tự suy ngẫm, AI sẽ trở thành đòn bẩy giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu, đồng thời vẫn bảo vệ được tiếng nói học thuật, tính độc lập và những giá trị cốt lõi của liêm chính khoa học.

Trung tâm Thông tin - Truyền thông