Chuyên gia đồng hành trang bị nền tảng nghiên cứu định tính cho học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh

Trong quá trình nghiên cứu ở bậc sau đại học, việc lựa chọn phương pháp tiếp cận phù hợp đóng vai trò quyết định đến chất lượng và giá trị của một công trình khoa học. Đối với lĩnh vực ngôn ngữ, giáo dục hay khoa học xã hội, nghiên cứu định tính ngày càng cho thấy rõ vai trò quan trọng khi giúp nhà nghiên cứu tiếp cận sâu hơn với trải nghiệm, nhận thức và hành vi của đối tượng nghiên cứu.

Xuất phát từ yêu cầu đó, sáng ngày 21/6 vừa qua, Viện Đào tạo sau đại học đã tổ chức chuyên đề thực tế với chủ đề “Khái quát về nghiên cứu định tính dành cho bậc sau đại học” dành cho học viên ngành Ngôn ngữ Anh.

Chuyên đề giúp học viên tiếp cận hệ thống phương pháp nghiên cứu khoa học ở bậc sau đại học

Chuyên đề do PGS.TS. Lê Nguyễn Hoàng Giang, giảng viên Khoa Giáo dục và Công tác xã hội, Trường Đại học Thompson Rivers (Canada), trực tiếp chia sẻ.

PGS.TS. Lê Nguyễn Hoàng Giang là nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục với các hướng nghiên cứu nổi bật về căn tính giáo viên, lý thuyết học tập xã hội - văn hóa, giáo dục hướng đến đa dạng và bình đẳng. Các công trình của diễn giả chủ yếu vận dụng những phương pháp nghiên cứu định tính chuyên sâu như dân tộc học (Ethnography) và nghiên cứu dựa vào cộng đồng (Community-based Research).

PGS.TS. Trần Quốc Thao - Giảng viên Viện Đào tạo sau đại học cảm ơn sự đồng hành, chia sẻ của diễn giả

Trong buổi chia sẻ, diễn giả đưa học viên tiếp cận những nền tảng cốt lõi của hoạt động nghiên cứu khoa học thông qua ba khía cạnh quan trọng gồm bản thể luận (Ontology), nhận thức luận (Epistemology) và phương pháp luận (Methodology). Đây được xem là những viên gạch nền tảng giúp nhà nghiên cứu xác định cách nhìn nhận về thực tại, cách kiến tạo tri thức và lựa chọn phương pháp phù hợp để giải quyết vấn đề nghiên cứu.

PGS.TS. Lê Nguyễn Hoàng Giang chia sẻ những nền tảng cốt lõi của nghiên cứu định tính

Học viên cần biết rằng, nghiên cứu khoa học bắt đầu từ việc hoạch định vấn đề nghiên cứu, quan sát hiện tượng và tìm kiếm lời giải thích dựa trên các bằng chứng khoa học. Chính sự liên kết giữa lập kế hoạch, quan sát và lý giải đã tạo nên một quy trình nghiên cứu chặt chẽ, có khả năng đóng góp những tri thức mới cho cộng đồng học thuật.

Từ góc nhìn bản thể luận, diễn giả phân tích những câu hỏi nền tảng liên quan đến bản chất của thực tại và sự tồn tại của các hiện tượng xã hội. Đối với nghiên cứu định tính, dữ liệu vừa được hiểu là những con số hay thống kê, vừa là trải nghiệm, câu chuyện và những diễn ngôn phản ánh đời sống thực tế của con người.

Học viên cũng được tìm hiểu sâu hơn về nhận thức luận, lĩnh vực nghiên cứu cách thức con người kiến tạo và tiếp nhận tri thức. Những câu hỏi như “Chúng ta biết điều gì?”, “Chúng ta biết bằng cách nào?” hay “Làm thế nào để phân biệt giữa tri thức đúng và sai?” đã mở ra nhiều góc nhìn thú vị về quá trình nghiên cứu và kiểm chứng tri thức trong khoa học xã hội.

Trên nền tảng đó, diễn giả làm rõ vai trò của phương pháp luận trong việc chuyển hóa các giả định nhận thức thành quy trình nghiên cứu cụ thể. Học viên được tiếp cận nhiều phương pháp nghiên cứu định tính phổ biến hiện nay như dân tộc học (Ethnography), hiện tượng học (Phenomenology), nghiên cứu tường thuật (Narrative Inquiry), nghiên cứu tình huống (Case Study) hay lý thuyết nền tảng (Grounded Theory).

Diễn giả cũng dành thời gian để làm rõ những đặc trưng nổi bật của nghiên cứu định tính. Theo đó, phương pháp này hướng đến việc khám phá và lý giải sâu sắc một hiện tượng trung tâm thông qua các câu hỏi mở, tạo điều kiện để người tham gia nghiên cứu chia sẻ trải nghiệm và quan điểm cá nhân. Đây cũng là cách tiếp cận được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về ngôn ngữ, giáo dục và hành vi xã hội hiện nay.

Không khí trao đổi học thuật sôi nổi trong buổi chuyên đề thực tế

Đối với học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh, những kiến thức được chia sẻ trong chuyên đề mang ý nghĩa thiết thực khi nhiều đề tài nghiên cứu hiện nay tập trung vào trải nghiệm học tập, hành vi ngôn ngữ, động cơ học ngoại ngữ hay các tác động của công nghệ đối với quá trình dạy và học tiếng Anh. 

Việc hiểu rõ bản chất của nghiên cứu định tính sẽ giúp học viên lựa chọn phương pháp phù hợp, xây dựng thiết kế nghiên cứu chặt chẽ và nâng cao chất lượng học thuật cho các đề án tốt nghiệp trong tương lai.

Trung tâm Thông tin - Truyền thông